Europese universiteiten

In de naam van Allah, de Barmhartige de Genadevolle

De oudste Engelse en Europese universiteiten begonnen te verschijnen in de 12e eeuw. Ze verspreidden zich snel van het zuiden van Italië helemaal naar Engeland, maar hoe kwam het dat ze plotseling verschenen?

Islamitisch onderwijs sloeg toe in Middeleeuws Europa toen een massieve vertaling van werken begon in de 12e eeuw van zowel Arabische  als Griekse werken van de vorige 500 jaren. De hoofdstad van deze vertaalplaats was Toledo, Andalusië.

Voordat dit reservoir van kennis zich naar het noorden verspreidde, was kennis en het vergaren ervan vooral weggelegd voor de geestelijken die de Bijbel bestudeerden. De Kerk was het kennisinstituut en om goed onderwijs te krijgen, moest je lid van de geestelijken worden. Maar wetenschappelijk of rationeel denken werd niet aangemoedigd. In feite, eenieder die geen fundament in de religie had en een wetenschappelijke verklaring aanbood, zou als ongelovige worden bestempeld en geen goede toekomst hebben.

Tegelijkertijd was wetenschappelijk denken in de islamitische landen wel aangemoedigd. Dus toen de Arabische werken vertaald werden, werden de rationele gedachten van uitgevoerde experimenten beschikbaar in het Latijn voor een nieuw publiek. Dit ontwikkelde het ‘rationele scholastiek’ in Europa. Een van de grootste verwezenlijkingen van islamitische geleerden duizend jaar geleden was hun experimentele benadering en dat ze niets voor lief namen. De grootste druk kwam van Averroes, zoals Ibn Rushd bekond stond in het Westen. Zijn radicale omarming van Aristoteles bewoog het gehele continent, beginnend in Parijs en daarna in de universiteiten van Padua en Bologna. Dit zorgde voor een openbaring van het onderwerp wat bewees dat er geen conflict hoefde te zijn tussen religie en wetenschap.

De toevloed van boekdelen aan kennis van moslims, die de wereld en de hemelen op een rationele manier bestudeerden, betekende dat er nieuwe instituten in Europa moesten verschijnen. Deze ideeën konden niet langer in kloosters worden gehouden. Dus het onderwijs verschoof naar kathedraal scholen. De kloosters hadden beperkte studenten voor een particuliere orde, maar de kathedraal scholen bouwden een internationale reputatie op door studenten van over heel Europa aan te trekken om zo onafhankelijke en liberale denkers te produceren.

Een van de vooraanstaande instituten was Chartres, een Franse kathedraal school. Het werk dat hier gedaan werd, baande de weg en legde de grondbeginselen voor de Renaissance. Onder begeleiding van Thierry van Chartres, in 1140, werden de studenten aangeleerd dat de wetenschappelijke benadering verenigbaar was met het Scheppingsverhaal uit de Bijbel. Met andere woorden, religie sprak wetenschap niet langer tegen. Dit was een revolutionair nieuw concept en Thierry was ongelofelijk moedig om door te gaan met zijn begeleiding ondanks diep verontwaardigde critici. Deze opkomende wetenschappelijke geest van Europa vond antwoorden in islamitische boeken, welke Thierry heel ambitieus verzamelde. Zijn persoonlijke bibliotheek bevatte veel teksten die uit het Arabisch waren vertaald.

Deze kathedraal scholen gaven snel ruimte voor het ontstaan van universiteiten aan het einde van de 12e eeuw, hoewel het tot de 13e eeuw duurde tot ze erkenning kregen.

Dus de beschikbaarheid van goed onderzoek en goed onderzocht materiaal gaf een duwtje in de rug van Europees tertiair onderwijs. De eerste universiteit in West-Europa was in Salerno in Zuid-Italië, die ten leven kwam tegen het einde van de 11e eeuw na de aankomst van Constantijn de Afrikaan. Zijn rijke voorraad cargo aan boeken kwam oorspronkelijk uit zijn thuisland Tunesië en de legende vertelt dat hij in de zee viel en een gedeelte van zijn schat verloor, maar datgene wat hij kon redden, vertaalde hij naar het Latijn. Zijn medische boeken kwamen van de Qayrawan Moskee universiteiten complex. Het waren deze boeken die uitgebreid medisch onderwijs in Europa mogelijk maakten omdat voorheen Europa geen of weinig toegang had tot experimenteel onderzoek.

De Franse stad Montpellier was een zijtak van Salerno en een groot centrum voor de studie van islamitische geneeskunde en astronomie. Het was dichtbij Andalusië, met haar grote aanwezigheid van geleerde moslims en joden. Montpellier trok studenten van alle regio’s aan om te studeren, dat begon al in 1137. Een van die studenten was Robert de Engelsman die rond 1270 begon en een dissertatie schreef over de kwadrant. Zowel astrolabia en het kwadrant waren instrumenten gemaakt door moslims.

In het begin van de 12e eeuw verschoof de denktank van de Westerse wereld naar Parijs, ‘een stad van leraren’, met de reis van zwervende geleerden die Arabische werken met zich brachten. De Parijse intellectuelen waren in drie grote scholen: de kathedraal van Notre Dame, de kanon regulier van St. Victor en de abdij van St Genevieve aan de overkant van de rivier.

De kathedraal school van Notre Dame onderging de grootste transformatie en rond 1170 werd de universiteit gevoed door het vertaalde, wetenschappelijke cutting-edge materiaal dat zich naar het noorden begaf.

Beetje bij beetje groepeerden de Parijse professoren en studenten zich in vier faculteiten: de kunsten, theologie, rechten en geneeskunde. Deze centra van onderwijs stimuleerden de geboorte van Oxford universiteit, mede door het feit dat Henry II Engelse studenten verbood om verder aan de Universiteit van Parijs te studeren vanaf 1167 en mede door Parijs die stagneerde. Daniel van Morley, een 12de eeuwse bezoekende natuurwetenschapper zei dat het ‘muf en stervende’ was geworden en dat hij naar Toledo zou verhuizen; het nieuwe intellectuele epicentrum. Daniel zou terugkomen om aan Oxford te onderwijzen en zou het ook met zijn eerste boeken van de wetenschap bevoorraden, die hij natuurlijk uit Toledo had geïmporteerd. Allemaal in een tijd waar boeken schaars waren en met de hand gemaakt werden voor de uitvinding van de drukmachine van Goetenburgh.

Veel geschiedkundigen van vandaag zeggen dat de blauwdrukken van de eerste Engelse universiteiten, zoals Oxford, tot stand kwamen door deze reizende, vrijdenkende geleerden en terugkomende kruisvaarders. Deze die, naast het bezoeken van islamitische universiteiten in plaatsen zoals Cordoba, de vertaalde boeken, die gebaseerd waren op rationeel denken en geen profetie (voorspellingen/waarzeggerij), met zich meebrachten.

Bron: 1001 Inventions: Muslim Heritage in Our World (vertaling van een hoofdstuk uit het boek)

© Copyright Ahlalbait Jongeren

Afdrukken

Je moet je registeren om een opmerking te komen plaatsen. Dit kan simpel via de login knop rechtsboven in het menu.